ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi (NHTSA), yıllık “Drive Sober or Get Pulled Over” (Ayık Sür ya da Kenara Çekil) kampanyasını 18 Ağustos 2026’da başlattı. Denetimler 19 Ağustos’tan 7 Eylül’deki İşçi Bayramı’na kadar sürecek; ülke genelinde devriye sayısı ve alkol kontrol noktaları artırıldı.
Kampanya, dünyadaki en uzun soluklu yüksek görünürlüklü denetim programlarından biri. Bu yılın verileri de neden hâlâ sürdürüldüğünü açıklıyor.
Rakamlar
ABD’de 2024 yılında alkollü sürücünün karıştığı kazalarda 11.904 kişi hayatını kaybetti. Bu sayı tüm yol ölümlerinin yüzde 30’una karşılık geliyor; yani her 44 dakikada bir can kaybı.
Alkol kaynaklı ölümler 2024’te yüzde 4’e yakın azaldı. Ancak toplam içindeki pay yaklaşık yüzde 30’da kaldı ve bu oran, genel ölümler düşerken bile yıllardır aynı bantta seyrediyor.
Kampanyanın hedef kitlesini belirleyen iki bulgu daha var:
- Ölümlü kazalardaki alkollü sürücüler arasında en büyük grup 21-34 yaş arası erkekler.
- Alkollü sürücünün karıştığı ölümlü kazalar gece saatlerinde üç kat daha yüksek oranda gerçekleşiyor.
İşçi Bayramı neden seçiliyor?
Tatil hafta sonunun seçilmesinin somut bir nedeni var. 2024 İşçi Bayramı döneminde ülke genelinde 505 kişi trafik kazalarında hayatını kaybetti; bunların 170’i, yani yüzde 34’ü, kandaki alkol düzeyi 0,08 ve üzeri olan bir sürücünün karıştığı kazalarda öldü.
Bu veriden çıkan bir bulgu hak ettiğinden az konuşuluyor: hayatını kaybeden alkollü sürücülerin yüzde 77’sinin kan alkol düzeyi 0,15 ve üzerindeydi, yani ABD’deki yasal sınırın neredeyse iki katı.
Bu dağılım politika açısından belirleyici. Ölümler, hesap hatası yapıp sınırın biraz üzerine çıkanlarda yoğunlaşmıyor. Ağır düzeyde alkollü sürücülerde toplanıyor ve bu, farklı araçlar gerektiren farklı bir sorun: alkol kilidi (ignition interlock), mükerrer ihlalci programları, tedaviye yönlendirme ve gözaltı anında alkol bağımlılığı taraması.
Tatil döneminde hayatını kaybeden 18-34 yaş arası sürücülerin yüzde 40’ı yasal sınırın üzerindeydi.
Motosikletliler için paralel kampanya
Kampanyayla eş zamanlı olarak, 12 Ağustos – 7 Eylül tarihleri arasında “Ride Sober or Get Pulled Over” yürütülüyor.
Arkasındaki veri ağır. ABD’de 2024’te 6.228 motosikletli hayatını kaybetti; bu, tüm trafik ölümlerinin yüzde 16’sı. Aynı yıl tek araçlı kazalarda ölen 2.125 motosikletlinin yüzde 40’ı alkollüydü.
Tek araçlı motosiklet kazaları, alkol verisinde en net sinyali veriyor; çünkü olaya başka bir yol kullanıcısı karışmıyor. Bu sürücülerin onda dördü sınırın üzerindeyse mekanizma tartışmaya açık değil.
Bu yılki kampanya mesajını esrar etkisi altında araç kullanmayı da kapsayacak şekilde genişletti. ABD’nin bu alandaki denetim kapasitesi, alkol ölçümünün belirgin biçimde gerisinde.
Yüksek görünürlüklü denetim nasıl çalışır?
Kampanyanın adı aslında yöntemin kendisi. Yüksek görünürlüklü denetim, öncelikli olarak sürücüyü yakalamaya değil, yakalanabileceğine ikna etmeye dayanıyor.
Bu yaklaşımın kanıt temeli yol güvenliğindeki en güçlülerden biri, ancak belirli bir sıralamaya bağlı. NHTSA’nın eyalet ortaklarına verdiği rehber bu konuda açık: denetim seferberliği, ücretli medya yayınının başlamasından birkaç gün içinde devreye girdiğinde en etkili sonucu veriyor. Reklam algılanan riski yaratıyor, devriyeler bu riski gerçek kılıyor. İkisinden biri eksik kalırsa caydırıcılık belirgin biçimde düşüyor.
Kampanyanın her yıl yenilenmesinin nedeni de bu. Algılanan denetim riski zamanla eriyor. NHTSA önceki yıllarda seferberliği 13 milyon dolar civarında ücretli medya bütçesiyle desteklemişti.
Ulaştırma Bakanlığı’ndaki açılış etkinliğine NHTSA Başkanı Jonathan Morrison ile birlikte, 2024’te alkollü bir sürücü tarafından öldürülen NFL oyuncusu Khyree Jackson’ın ailesi katıldı. Katılımcılar alkol simülatörünü denedi ve ulusal bir taahhüt panosunu imzaladı.
Kayda değer bir uluslararası karşılaştırma
ABD dışındaki okur için bir ayrıntı, bu rakamları yeniden çerçeveliyor.
ABD’de yasal sınır 0,08 (0,80 promil). Avrupa’nın büyük bölümünde sınır 0,05 (0,50 promil) ve pek çok ülke ticari sürücüler ile acemi sürücüler için sıfır ya da sıfıra yakın bir sınır uyguluyor. Türkiye’de sınır, hususi otomobil sürücüleri için 0,50 promil, diğer araç sürücüleri için 0,20 promil.
Daha yüksek bir sınır uygulayan ve ölümlerinin yüzde 30’u alkol kaynaklı olan bir ülke için buradan çıkarılacak sonuç açık görünüyor. Ancak 0,15 bulgusu bu resmi karmaşıklaştırıyor. Hayatını kaybeden sürücülerin dörtte üçü mevcut sınırın neredeyse iki katındaysa, sınırı düşürmek zaten o eşiğin yakınında bile olmayan bir kitleye ulaşır. ABD örneğinde belirleyici kısıt, eşiğin kendisinden çok denetim yoğunluğu ve mükerrer ihlalcilerin yönetimi gibi görünüyor.
Bu ayrım, kendi sınırını tartışan her ülke için geçerli: kanundaki rakam, yakalanma ihtimalinden daha az belirleyici.
Takip edilecek gösterge
NHTSA, ABD’de 2025 yılında toplam yol ölümlerinin yüzde 6,7 azalarak tahmini 36.640’a gerilediğini açıklamıştı. Alkol kaynaklı payın bu düşüşe eşlik edip etmeyeceği ya da yıllardır olduğu gibi yüzde 30 civarında sabit kalıp kalmayacağı, 2025 verilerinin ayrıntılı dökümü yayımlandığında görülecek.
Kampanyanın işe yarayıp yaramadığını ölçecek olan da tatil hafta sonunda kesilen ceza sayısı değil, bu oran.
Kaynaklar
- NHTSA basın açıklaması, Drive Sober or Get Pulled Over, İşçi Bayramı 2026 (nhtsa.gov)
- NHTSA Traffic Safety Marketing, kampanya materyalleri ve İşçi Bayramı bilgi notları (trafficsafetymarketing.gov)
- NHTSA, Ride Sober or Get Pulled Over kampanyası ve 2024 motosikletli ölüm verileri
- New Jersey Başsavcılığı, eyalet kampanyası duyurusu, 18 Ağustos 2026
- NHTSA, 2025 yılı trafik ölümlerine ilişkin erken tahminler
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, alkol sınırlarına ilişkin hükümler
roadsafetynews.com yazı işleri tarafından NHTSA’nın yayımlanmış materyallerinden hareketle hazırlanmıştır. ABD federal kurum yayınları kamu malı statüsündedir. Değerlendirme bölümü yazı işlerine aittir.
