Motosikletler için güvenli bariyerler Türkiye’de yaklaşık 10 yıldır yüksek sesle tartışılıyor, tartışılıyor da, yeterli adım hala atılamadı. Daha önce İznik-Yenişehir karayolu gibi bir kaç benzer çalışma ve çeşitli düzenlemeler yapıldı ancak yeterli değil.
Geçtiğimiz hafta gazeteci Rauf Gerz‘in hayatını kaybetmesinden sonra “katil bariyerler” yeniden gündeme geldi ve bu konu tartışılmaya başlandı. Ben de bununla ilgili bir kaç mecraya demeç verdim ve bu yazıyla da biraz daha detaylandırmak istedim.
Hala her ne kadar bariyer sistemleri ağırlık olarak otomobil ve daha büyük araçlar için üretilse ve yollarda bu şekilde uygulansada Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre trafiğe kayıtlı motosiklet sayısı 3 milyon 765 bin 716 adet. Bu rakamlarla motosikletler sayıca bakıldığında otomobil ve kamyonetten sonra en yüksek orana sahip araç tipi ve trafikteki tüm araçların yaklaşık % 15’ini oluşturuyor.
Üstelik kentsel mobiliteyi de sıklıkla konuştuğumuz şu yıllarda, elektrikli motosikletlerin/bisikletlerin artmasıyla birlikte bu oranda hızla artmaya da devam edecek.
Katil bariyer nedir?
Sorun klasik bariyer sistemlerinin otomobil ve daha büyük araçlar gözetilerek imal edilerek karayollarına montajının yapılması. Bu bariyerler büyük araçlar için pasif bir koruma görevi görse de motosiklet sürücüleri için ölümcül bir tehlike oluşturuyor.
Yani uzun yıllardır herhangi bir standart dahilinde üretilmeyen bariyer sistemlerinin gereksinimler değişmesine rağmen günümüzde hala maliyet esasına göre hareket edilerek kullanılmaya devam etmesi en büyük problem.
Günümüzde Avustralya ve Yeni Zellanda’da (AS/NZS 3845.2:2017) ve ülkemizde 2012 yılında yayınlanan (TS-EN 1317) benzer standartlar oluşturulmuş ancak yeterli değildir.
Geçtiğimiz hafta Amsterdam’da Intertraffic fuarındaydım ve yol güvenliği anlamında çok güzel ürünler, inovasyonlar olduğunu gördüm, motosiklet dostu o kadar güzel ürünler var ki…
Ülkemizde uygulanan bariyer tiplerine bir bakalım;
Bir çok motosiklet sürücüsü ve biz katil bariyerlere hayır diyoruz ama önce bir bakalım ne tür bariyer sistemleri var, artıları eksileri nedir? Bunlara değinmek istedim…
W-Beam / W bariyeri
Ülkemizde en çok kullanılan bariyer tipidir. Metal dikmelere sabitlenen W şeklinde çelik malzemelerden oluşur. Sürüklenen bir motosiklet sürücüsü için en tehlikeli bariyer tipidir. Bariyere doğru kayarak sürüklenen motosiklet sürücülerinin dikmelere ya da bariyer yüzeyine çarparak vücut bütünlüğünün bozulmasına ve “giyotin” etkisine maruz kalmasına yol açabilir.
Aşağıdaki fotoğrafta görebileceğiniz üzere W bariyerlerin alt kısımlarının uygun malzemelerle kapatılarak sürüklenen motosiklet sürücülerinin dikmelere çarparak zarar görmesi engellenebiliyor. Çelik ya da daha esnek malzemelerle üretilebiliyor. İşte bu ufak dokunuşla bile mevcut halinden daha iyi bir koruma sağlayarak “Güvenli bariyer” olabiliyor. Motosiklet dostu ve güvenli bir bariyer sistemi için en uygun maliyetli çözüm olarak karşımıza çıkıyor.
Ancak bu uygulama oldukça az görülüyor. Mevcut W bariyerler bu şekilde donatılsaydı her yıl yüzlerce motosiklet sürücüsü bu bariyerler sebebiyle hayatını kaybetmeyecekti.
Darbe emici refüj bariyerleri (kırkayak bariyer)
Gazeteci Rauf Gerz’in kazasında, çarptığı refüjde bu gibi darbe emici bariyer olsaydı yüksek ihtimal kazayı yaralı olarak atlatmış olacaktı. Zira kaza videosuna baktığımızda refüje çarptığı görülüyor.
Kırkayak bariyer haricinde motosikletlere daha uygun, içerisi su dolu darbe emici bariyerler de kullanılabilir.
Beton bariyerler
W bariyerlerden daha uzun ömürlü ve rijit bir sistem olan beton bariyerlerin, sürüklenen motosiklet sürücülerini daha etkili durdurması söz konusu ancak esnemesi mümkün olmadığından darbeyi emmeleri söz konusu değildir. Beton bariyerlerin maliyeti W bariyerlere göre daha yüksektir ancak ömürleri daha yüksektir.
Halat bariyerler
Ülkemizde özellikle köprüler, metrobüs yolları, sahil yolları gibi alanlarda kullanılan tel halat bariyerler bir darbe geldiğinde esneyerek hasarı ve etkiyi minimize etmek üzere tasarlanmış bariyer türüdür. Çelik dikmeler ve çelik halatlardan oluşur. Bir otomobil ya da hafif ticari araçlar için oldukça koruyucu olabilir ancak ufak yüzeyleri, dikmeler ve halatlar motosiklet sürücülerinin daha fazla yaralanmasına ve ölümlere yol açar.
Çelik halatlar ve dikmeler motosiklet sürücüleri için “giyotin” etkisi yaratarak ciddi ölümlere sebep olabilir. Halat bariyerler İngiltere, Norveç, Avusturya ve Hollanda’da yasaklanmıştır.
Silindir bariyer
Açıkta herhangi bir dikmesi bulunmayan ve üzerinde silindir şeklinde hareketli plastik malzemeler bulunan bu bariyerler, çarpışma durumlarında silindirlerin dönerek darbeyi emer. Tayland ve Güney Kore gibi ülkelerde kullanılıyor.
Şu ana dek geliştirilen, tüm araçlar için en güvenli bariyer tipi olmasına karşı silindirler arasında oluşan boşluğun minimize edilmesi önemlidir.
Çözüm nedir?
Çözüm, motosikletleri de gözeterek yol planlarının yapılması, bariyer sistemlerinin seçimi ve uygulanmasında motosikletler için tehlike yaratmamasına özen gösterilmelidir.
Ayrıca belirli kara noktalar belirlenerek, trafik kazalarının en çok olduğu alanlar önceliklendirilmeli ve bu alanlar güvenli bariyer sistemleriyle donatılmalıdır. Bizim gibi Yol Güvenliği uzmanlarına danışılarak hangi alanlarda, hangi yollarda ve hangi virajlarda motorcu dostu bariyerlerin kullanılması gerektiği danışılarak önceliklendirme sırasına dahil edilmelidir.
Güvenli sürüşler dilerim.
Yiğit DEDEOĞLU
Beton bariyerler ile ilgili ayrıca şunları incelemenizi tavsiye ederim;
Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği, Beton Bariyerler (Otokorkuluklar) ve Beton Bariyerler dökümanı
