TBMM Genel Kurulu, Karayolları Trafik Kanunu’nda değişiklik içeren kanun teklifinin ilk 7 maddesini kabul etti. Düzenlemeye göre ilk kez ehliyet alanlar 2 yıl boyunca aday sürücü sayılacak; bu sürede belirli kuralları 3 kez ihlal edenlerin veya 0,20 promil üzerinde alkollü yakalananların sürücü belgesi iptal edilecek.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda görüşülen ve en düşük emekli aylığına ilişkin maddeleri de içeren torba kanun teklifinin trafik düzenlemelerini kapsayan ilk 7 maddesi kabul edildi. Değişiklik, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı doğrultusunda sürücü belgesi edinim ve takip süreçlerini yeniden yapılandırıyor. Teklifin kalan maddelerinin görüşmeleri sürüyor; düzenleme, teklifin tamamının kabulü ve Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından yürürlüğe girecek.
Aday sürücü kimdir, süre ne kadar?
Kabul edilen maddelere göre iki grup sürücü, belgenin düzenlendiği tarihten itibaren 2 yıl süreyle aday sürücü statüsünde değerlendirilecek:
- İlk defa sürücü belgesi alanlar
- Ehliyeti herhangi bir nedenle iptal edildikten sonra yeniden belge almaya hak kazananlar
Ehliyet hangi durumlarda iptal edilecek?
Aday sürücülük süresi içinde aşağıdaki durumlardan herhangi birinin gerçekleşmesi halinde sürücü belgesi iptal edilecek:
- Ehliyetin geçici olarak geri alınmasını gerektiren bir kural ihlali yapılması
- Toplamda 75 ceza puanının aşılması
- Araç türü fark etmeksizin 0,20 promil üzerinde alkollü araç kullanıldığının tespit edilmesi
- Dönüş kuralları, yayalara geçiş üstünlüğü tanınması ve emniyet kemeri ile kask gibi koruyucu sistemlerin kullanımına ilişkin hükümlerin 3 kez ihlal edilmesi
İptal işlemleri yetkili trafik zabıtası birimlerince yürütülecek.
Mevcut uygulamada durum neydi?
Aday sürücülük Türkiye için yeni bir kavram değil. Uygulama 2015 yılından bu yana yönetmelik düzeyinde yürürlükteydi ve ilk kez ehliyet alanlar yine 2 yıl aday sürücü sayılıyordu. Ancak Anayasa Mahkemesi, kişilerin sürücü belgesi gibi temel bir hakkını etkileyen iptal koşullarının yönetmelikle değil kanunla düzenlenmesi gerektiği yönünde karar vermişti. Meclis’ten geçen maddeler, bu koşulları yasal güvenceye kavuşturuyor ve eşikleri netleştiriyor.
Alkol sınırında da kademeli bir sistem söz konusu: Mevcut mevzuatta hususi otomobil sürücüleri için sınır 0,50 promil iken ticari araç ve resmî araç sürücüleri için alkollü araç kullanmak tamamen yasak. Yeni düzenleme, aday sürücüler için araç türüne bakılmaksızın 0,20 promil eşiği getirerek deneyimsiz sürücülere daha sıkı bir çerçeve çiziyor. Ceza puanı tarafında ise deneyimli sürücüler için bir yıl içinde 100 puan sınırı uygulanmaya devam ederken, aday sürücülerde iptal eşiği 75 puan olarak belirlendi.
Ehliyeti iptal edilenler yeniden nasıl belge alacak?
Aday sürücü belgesi iptal edilen kişilerin yeniden ehliyet alabilmesi için dört aşamayı tamamlaması gerekecek:
- Trafik idari para cezalarının tamamını ödemek
- Varsa iptal veya geçici geri alma bekleme sürelerini tamamlamak
- Psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesinden geçerek sürücülüğe engel bir durumu olmadığını belgelemek
- Sürücü kursuna yeniden kayıt yaptırarak teorik ve direksiyon sınavlarında başarılı olmak
Düzenleme neden önemli?
TÜİK verilerine göre Türkiye’de 2025 yılında trafik kazalarında 6 bin 35 kişi hayatını kaybetti ve kusurların yüzde 90’ından fazlası sürücü kaynaklı kaydedildi. Uluslararası araştırmalar, ehliyetin ilk iki yılının kaza riski açısından en kritik dönem olduğunu gösteriyor. Yeni sürücüleri kademeli olarak trafiğe hazırlayan sistemler, Avrupa ülkelerinin birçoğunda uzun süredir uygulanıyor. Uzmanlar, düzenlemenin etkisinin denetimin sıklığına ve kararlılığına bağlı olacağı görüşünde.
Sık sorulan sorular
Yeni kanun ne zaman yürürlüğe girecek? Teklifin ilk 7 maddesi kabul edildi; tamamının yasalaşması ve Resmî Gazete’de yayımlanması bekleniyor. Kesin yürürlük tarihi henüz belli değil.
Halihazırda ehliyeti olanlar etkilenecek mi? Aday sürücü hükümleri yalnızca ilk kez ehliyet alanları ve iptal sonrası yeniden belge alanları kapsıyor. Mevcut sürücüler için ceza puanı ve alkol sınırlarında bugüne kadarki uygulama geçerli.
Aday sürücülük süresi uzatılabilir mi? Kabul edilen maddelerde süre 2 yıl olarak düzenlendi; uzatmaya ilişkin bir hüküm bulunmuyor.
Bu haber, TBMM Genel Kurulu görüşmeleri ve kabul edilen kanun teklifi maddeleri esas alınarak hazırlanmıştır. Teklifin yasalaşma süreci devam etmektedir; nihai metinde değişiklik olabilir.
Habertrafik
