Eğer, Uygurların kurucusu kimdir sorusuna yanıt arıyorsanız cevabı Kutluk Bilge Kül Kağan’dır.
Türk tarihinde önemli bir yere sahip olan Uygur Devleti’ni Kutluk Bilge Kül Kağan, 745 yılında kurmuştur. Başkenti Karabalgasun’dur.
Uygur Devleti Nasıl Kuruldu?
Uygurlar devlet kurmadan önce Kuzey Moğolistan bölgesinde yaşamaktaydılar. Hun imparatorluğunun yıkılmasıyla Göktürklerin koruması altına girdiler. Göktürklerin zayıflamasından faydalanarak ayaklanma çıkartarak Uygurların kurucusu kimdir sorusunun cevabı olan Kutluk Bilge Kül Kağan Uygur Devletini kurmuştur.
Dönemin en aydın devleti Uygurlardı. Hukuk devleti olarak yasalar işlemekteydi. Türk soyları için koruyu kanunlar çıkararak soylarının devam ettirilmesi için çalışmışlardır. Uygur saraylarında çok sayıda alim, şair, sanatçılar yaşamaktaydı. Çinli kaynaklara göre Uygur kütüphaneleri dönemin en iyi kütüphaneleriymiş. Astronomi ve edebiyat konularında ileri seviyedeydiler. Kendilerine özgü Uygurca dilini geliştirmişlerdir ancak zamanla bu dilleri Moğolca içine kaynayarak yok olma derecesine gelmiştir.
Uygur Devleti Neden Yıkıldı?
Uygurlar yerleşik hayata geçtikten sonra sanat alanında çok ilerlemişlerdir. Kendi alfabeleri olan Uygur Alfabesini kullanmaya başlamışlardır. Gök tanrılı dini inanışı bırakıp, Maniheizm’i kabul etmişlerdir. Açlık, aşırı soğuklar ve salgın hastalıklar nedeniyle Uygur devleti zayıflamıştır. Bunlardan ötürü 840 yılında Kırgızlar ayaklanma çıkararak Uygur devletini yıkmışlardır. Daha sonraları Moğolların egemenliği altında yaşamaya başlamışlardır. Moğolların egemenliği altında yaşamaya devam ederlerken Talas Savaşından sonra Müslümanlığı benimsemişlerdir. Artık Uygurların geri kalanları, Doğu Türkistan Özerk Bölgesinde hayatlarına devam etmektedirler.
