Türkçe’mize Fransızca’dan gelen kavram Yunanca “oligo-” (az, birkaç) ve “arkhein” (yönetmek) kelimelerinden oluşur. Oligarşi küçük ya da ayrıcalıklı grupların iktidarda olduğu yönetim şeklidir. Yönetimde yer alan grup siyasi, askeri ya da finansal gruplar gibi ülkenin önde gelen gruplarından olabilir. Oligarşinin destekçisi ya da üyeleri “oligark” şeklinde tanımlanabilir.
Oligarklar tarihte oldukça eskilere dayanıyor. Oligark, oligarşik düzendeki yöneticilere verilen isimdir. Şu günlerde oligark sözcüğü yüksek varlıklı bir Rus grubu tanımlamak için kullanılıyor.
Örneğin Chelsea Futbol Kulubü’nün sahibi olan Roman Abramoviç dünyanın en tanınan Rus oligarklarından biridir. Bir diğer tanınan Rus oligark ise eski KGB subayı ve finanscı Aleksander Lebedev’dir.
Putin Rusya’nın başına geçtikten sonra oligarkların üzerine gitmeye başladı ve kendisi ile aynı çizgide olmayan Boris Berezovsky gibi isimler ülkeden kaçmak zorunda kalırken, Putin ile siyasi olarak aynı düşüncede yer alanlar ise çizgisini koruyor. Putin 2019 yılında Financial Times’a konuşurken “Bİzde artık oligark yok” açıklamasını yapmıştı.
İşte Rus Oligarklar
Gennadi Timçenko
Rusya’nın en zenginlerinden biri. Serveti 30 milyar dolara yakın. Enerji ve altyapı yatırımları var. Büyük petrokimya şirketlerinin de hissedarı. Ortak olduğu bir banka da var.
Boris Rotenberg
Doğalgaz boru hatları ve büyük altyapı ve üstyapı projeleri inşa ediyor. Ayrıca enerji şirketleri de var. 2 milyar dolara yakın bir servetin sahibi.
Igor Rotenberg
Boris Rotenberg’in kardeşi ve ortağı. 2018’den beri ABD’nin yaptırım listesindeydi. Gazprom’un eski yöneticilerinden. 2019 verilerine göre 1.5 milyar dolarlık bir serveti yönetiyor. Igor ve Boris Rotenberg’in büyük kardeşleri Arkady Rotenberg, Putin’in çocukluk arkadaşlarından biri…
Boris Berezovski
Devlet kurumlarında görev yapan bir matematikçiydi. Yeltsin döneminde Rusya’nın en zenginlerinden biri oldu. Putin döneminde Rusya’dan kaçmak zorunda kaldı. Bir röportajında oligarkları “Yeltsin’in yarattığı kişiler” olarak tanımladı. 2013’te Londra’daki evinde ölü bulundu. Ölümü Rus istihbaratıyla ilişkilendirildi. Yaklaşık 3 milyar Dolar serveti vardı.
Vahid Alekberov
Rusya’nın en büyük petrol şirketlerinden birini yönetiyor. Forbes’un en zenginler listesinde. 20 milyar dolar serveti var. 70 metrelik ultra lüks yatıyla gündem olmuştu.
Roman Abramoviç
Putin’e en yakın oligarklardan biri olarak tanımlanan Abramoviç’in Sovyet döneminde başlayan ticari hayatı Putin döneminde zirveye çıktı. İngiliz Chelsea futbol kulübünü Putin’in emriyle aldığı iddialar arasında. Yaklaşık 14 milyar dolarla Forbes’un en zenginler listesinde yer aldı, Türkiye onu lüks yatıyla Bodrum açıklarına gelmesiyle tanıdı.
Mihail Hodorkovski
Sovyet döneminde ünlü petrol şirketi Yukos’un yöneticilerindendi. Özelleştirme neticesinde diğerleri gibi zengin oldu. Putin döneminde tutuklandı. Bir süre hapis yattıktan sonra serbest kaldı. 15 milyar dolarlık servetiyle Forbes’un zenginler listesinde.
Leonid Mihelson
Mühendisti. Sovyetler döneminde devletin petrol şirketlerinde görev yapıyordu. Şimdi Rusya’nın en büyük doğalgaz şirketlerinden Novatek’in büyük hissedarlarından biri. 23 milyar dolara yakın serveti var.
Vlademir Lisin
Bir kömür madeninde teknisyendi. Metalurji eğitimi aldı. Sovyet metal şirketinde yöneticiydi. Şimdi Rusya’nın en büyük çelik üreticisi olan holdingin büyük hissedarı. 26 milyar dolarlık bir servete sahip.
Alişer Usmanov
Bir dönem Gazprom’un metal madenler bölümünde yöneticiydi. Kereste ve maden sektöründen servet yaptı. Bir röportajında “Rusya’da artık tek bir Oligark kaldı” dedi. Ancak onun kim olduğunu veya kimi kastettiğini söylemedi. Yaklaşık 16 milyar dolarlık serveti bulunuyor.
Aleksandr Lebedev
KGB döneminden beri Putin’in yakın dostu olduğu iddia ediliyor. Ekonomi eğitimi almış. İngiltere’de dört gazetenin sahibi. Rusya’da da gazetesi var. Yaklaşık 3 milyar dolarlık serveti bulunuyor.
Vlademir Potanin
Rusya’nın dev nikel şirketlerinden birinin sahibi. 30 milyar dolara yakın serveti var. Londra’da boşanma davası açtığı eşi tazminat olarak 5 milyar Sterlin istemişti.
