Resmî Gazete’de yayımlanan kanun değişikliğiyle birlikte Türkiye’de trafik kuralları ve yaptırımlarında önemli düzenlemeler hayata geçti. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda yapılan değişiklikler özellikle hız ihlalleri, alkol ve uyuşturucu denetimleri, plaka kullanımı ve bazı ağır trafik ihlallerine yönelik cezaların artırılmasıyla dikkat çekiyor. Yeni düzenlemelerin temel amacı, trafik güvenliğini artırmak ve kural ihlallerine karşı caydırıcılığı güçlendirmek olarak değerlendiriliyor.
Hız ihlallerinde yeni tartışma: %10 payı konusu gündemde
Düzenlemenin en çok tartışılan başlıklarından biri hız sınırlarına ilişkin uygulamalar oldu. Trafikte uzun süredir sürücüler arasında bilinen ve “%10 hız toleransı” olarak ifade edilen uygulamanın kaldırıldığı yönünde yorumlar gündeme geldi. Yeni düzenlemeyle birlikte hız sınırlarının, trafik işaretleri veya özel bir düzenleme ile farklı bir sınır belirlenmediği sürece yönetmelikte belirtilen hız sınırlarının aşılmaması gerektiği daha açık şekilde vurgulanıyor. Bu durum, hız sınırının üzerinde kullanılan küçük oranlı hız artışlarının da ihlal kapsamında değerlendirilebileceği yönünde tartışmaları beraberinde getirdi.
“%10 hız payı aslında hukuki bir hak değildi”
Yol güvenliği uzmanı Yiğit Dedeoğlu, kamuoyunda sıkça dile getirilen “%10 hız hakkı” tartışmasına ilişkin değerlendirmesinde, bu algının uzun yıllardır yanlış yorumlandığını belirtiyor.
Dedeoğlu’na göre, trafikte konuşulan %10 hız payı kanunda tanımlanmış bir hak değildi. Karayolları Trafik Kanunu’nda sürücülerin belirlenen azami hız sınırını aşamayacağı açık şekilde ifade edilirken, sürücüler arasında oluşan %10 algısı daha çok hız ölçüm cihazlarının teknik toleransından ve uygulamadaki ölçüm payından kaynaklanıyordu.
Dedeoğlu konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
“Uzun yıllardır sürücüler arasında ‘%10 hız hakkı var’ şeklinde bir algı oluştu. Oysa bu hiçbir zaman kanuni bir hak değildi. Bu oran daha çok radar cihazlarının ölçüm toleransı ve denetim uygulamalarındaki teknik değerlendirmeler nedeniyle ortaya çıkmış bir uygulama pratiğiydi. Dolayısıyla sürücüler için yasal olarak güvenli yaklaşım, her zaman belirlenen hız sınırlarına uymaktır.”
Alkol ve uyuşturucu etkisinde araç kullanımına ağır yaptırımlar
Yeni düzenleme, alkol ve özellikle uyuşturucu madde etkisinde araç kullanımına karşı daha sert yaptırımlar getiriyor. Bu kapsamda uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisinde araç kullanan sürücülere yüksek tutarlı para cezaları uygulanmasının yanı sıra sürücü belgelerinin iptal edilmesine kadar varan yaptırımlar öngörülüyor. Ayrıca alkol veya uyuşturucu testi yapılmasını reddeden sürücüler için de ağır para cezaları ve uzun süreli ehliyet geri alma uygulamaları getirildi.
Takograf ve hız sınırlayıcı manipülasyonuna yüksek ceza
Özellikle ticari araçlar için kritik olan takograf ve hız sınırlayıcı cihazlara müdahale edilmesi yeni düzenlemede en ağır yaptırımların uygulandığı ihlaller arasında yer alıyor. Bu tür cihazların devre dışı bırakılması, değiştirilmesi veya manipüle edilmesi durumunda yüksek para cezaları ve sürücü belgelerine el konulması gibi ciddi yaptırımlar söz konusu olacak.
Plaka ihlallerine karşı sıkı denetim
Araç plakalarının okunmasını engelleyecek şekilde değiştirilmesi, kapatılması veya standart dışı kullanılması da yeni düzenlemeyle daha sıkı şekilde denetlenecek ihlaller arasında yer alıyor. Plakanın görünürlüğünü azaltan uygulamalar için yüksek para cezaları uygulanabilecek ve ihlalin tekrarı halinde daha ağır yaptırımlar gündeme gelebilecek.
Trafik ihlallerinin teşvik edilmesi de ceza kapsamına alındı
Yeni düzenleme yalnızca trafikte yapılan ihlalleri değil, bu ihlallerin kamuya açık şekilde teşvik edilmesini de kapsıyor. Trafik kurallarının ihlal edildiği görüntüleri paylaşarak bu davranışları özendiren kişilere idari para cezası uygulanmasının önü açıldı.
Amaç: Trafikte caydırıcılığı artırmak
Uzmanlara göre yapılan değişiklikler, özellikle ağır ihlallerde caydırıcılığı artırmayı hedefliyor. Yüksek para cezaları ve sürücü belgesine yönelik yaptırımların genişletilmesiyle birlikte hız, alkol, cihaz manipülasyonu ve plaka ihlallerinin azaltılması amaçlanıyor. Yeni düzenlemelerin yürürlüğe girmesiyle birlikte trafik denetimlerinde daha sıkı bir döneme girilirken, sürücülerin hız sınırları başta olmak üzere trafik kurallarına uyumunun her zamankinden daha büyük önem taşıdığı belirtiliyor.
Habertrafik
