ABD’nin bağımsız yol güvenliği kuruluşu IIHS’in yeni araştırması, 1995’te başlayan çarpışma testi programının araç güvenliğinde yarattığı dönüşümü rakamlarla ortaya koydu: 1999-2024 arasında yaklaşık 48 bin 352 can kurtarıldı, topluma sağlanan ekonomik fayda 538 milyar doları buldu.
ABD’de sigorta şirketlerinin finanse ettiği bağımsız araştırma kuruluşu Insurance Institute for Highway Safety (IIHS), çarpışma dayanıklılığı testlerinin 30. yılına özel çarpıcı bir çalışma yayımladı. Haziran 2026’da duyurulan araştırmaya göre, üreticilerin IIHS testlerinden iyi not almak için yaptığı güvenlik iyileştirmeleri, çeyrek asırda on binlerce ölümü önledi.
30 yıl arayla iki Blazer karşı karşıya
Kuruluş, programın yıl dönümünü sembolik bir testle kutladı: 1996 model bir Chevrolet Blazer ile 2026 model Blazer, orta örtüşmeli önden çarpışma senaryosunda kafa kafaya çarpıştırıldı. Sonuç iki araç arasındaki uçurumu gözler önüne serdi. Yeni modelde yolcu kabini bütünlüğünü korudu ve test mankeninden alınan ölçümler asgari yaralanma riskine işaret etti; sürücü büyük olasılıkla küçük sıyrıklarla araçtan inebilirdi. 1996 modelde ise kabin çöktü, gösterge paneli ve direksiyon kolonu mankenin üzerine itildi; ölçümler baş, boyun ve bacaklarda ciddi muhtemelen ölümcül yaralanma değerleri kaydetti.
IIHS daha önce de benzer bir gösterim yapmış, 1959 model Bel Air ile 2009 model Malibu’yu çarpıştırarak “eski arabalar tank gibiydi, daha güvenliydi” efsanesini çürütmüştü.
Kurtarılan hayatın hesabı nasıl yapıldı?
Araştırmacılar, kuruluşun beş temel testinin (orta örtüşmeli önden çarpma, sürücü ve yolcu tarafı küçük örtüşmeli önden çarpma, yandan çarpma ve tavan dayanımı) etkisini ölçmek için “iyi” not alan araçlarla düşük not alan araçların gerçek trafikteki ölüm oranlarını karşılaştırdı; ardından iyi notlu araçların payı artmasaydı yaşanacak ek ölümleri hesapladı. Sonuç: 1999-2024 arasında 48 bin 352 kurtarılan hayat. En büyük pay 28 bin 697 canla önden çarpışma testlerine, 18 bin 224 canla yandan çarpma testine ait.
Ekonomik boyut da dikkat çekici: ABD Ulaştırma Bakanlığı’nın istatistiksel yaşam değeri ölçütüyle hesaplanan toplumsal fayda 538 milyar dolar. Aynı dönemde programın toplam bütçesinin 600 milyon dolar olduğu düşünüldüğünde, yatırımın getirisi yaklaşık 900 kat.
IIHS operasyon direktörü Joe Nolan, bugün hayatta olan binlerce anne, baba, çocuk ve arkadaşın bu güvenlik iyileştirmeleri sayesinde yaşadığını düşünmenin ilham verici olduğunu söyledi.
Çalışmanın en önemli mesajı şu: Testler ilk uygulandığında piyasadaki araçların çok azı başarılı olabiliyordu; testler güncellenene kadar ise neredeyse tüm yeni modeller “iyi” nota ulaştı. Yani bağımsız ve şeffaf değerlendirme, üreticiyi zorlamanın en etkili yolu. Sürücü davranışı tartışmalarının ötesinde, aracın kendisinin “hatayı affeder” hale getirilmesi Avrupa’daki Euro NCAP ve zorunlu güvenlik donanımlarıyla aynı felsefe trafikte can kaybını azaltmanın kanıtlanmış ayaklarından biri.
Habertrafik
